SMINTHEION ROMA HAMAMI

Yapı plan açısından, Anadolu ve diğer Roma egemenliği altındaki bölgelerde inşa edilen örneklerden oldukça farklıdır. Özellikle plan ve boyut olarak bu durum bölge açısından da üniktir. Asıl mekânlar hamam planına uygun olarak güneybatı kuzeydoğu yönde uzanmaktadırlar. Bu plan oturtma şekli, Vitruvius'un "Hamamlar için ilk olarak, mümkün olan en sıcak konum seçilmeli yani, kuzey ve kuzeydoğu yönleri dışında bir yön seçilmelidir..." kuralı uygulanmamış, bu kural yerine arazinin durumu göz önüne alınarak planlama yapılmıştır. Ana mekânlar birbirine bitişik ve paralel dört odadan oluşmaktadır Bu düzenlemesiyle Kutsal alanın en üst noktasında yer alan kaynak suyu ve su depoları, suyun kullanımını ve suyla ilgili yapıları gerekli kılmaktadır. Suyun kullanıldığı yapılardan ilki Roma hamamıdır. Hamam, su depolarının kuzeybatısında, tapınağa ise yaklaşık57-60 m'likuzaklıktayer almaktadır. Günümüze kadar bir tek duvarı ayakta kalan hamamın toprak üzerindeki bu kısmı kemer görüntüsü almış ve 2008 yılında bu duvar kazılarak onarımı yapılmıştır. Kazılar sonrasında hem yapının yıkılması önlenmiş hem de kazı çalışmalarıyla büyük bir kısmı açığa çıkarılmıştır. Hamamın iki ayrı evresi vardır ve günümüze ulaşan kalıntılar geç evre hamamına aittir.

Sınıflandırma açısından sıra tipi hamamlar grubunda değerlendirilebilir. Bu plan dizilişi hem mimari anlamda hem deyıkanma aşaması olan ve ılıktan sıcak mekânlara doğru ilerleyen bir sıra takip eder. Anadolu ve Anadolu dışındaki örnekler incelendiğinde benzerini bulmak zordur. Genel anlamda ana mekânların dizilişi dışında diğer örneklerden ayrılmaktadır.

Yapılardaki klasik plan okuma sistemi Smintheion örneğinde sıcak mekândan soğuk mekânlara doğru bir anlatım düzeni tercih edilmiştir. Bu bağlamda caldarium (sıcak mekân), tepidarium (ılık mekân, caldarium ve apodyterium arasındaki ısının kaçmasını önleyen ve fazla sıcak olmayan mekân), soğuksu havuzu içeren frigidarium (soğuk mekân) ve tanımlama amaçlı bir kısmı açılan apodyterium (soyunma veya elbise değiştirme mekânı) olmak üzere üç ana mekân tanımlanmıştır.